Kierownik pracowni: dr hab. Paweł Leszczyński, współpracownicy: dr Anna Chabasińska, ks.Jarosław Szmajda, Katarzyna Woińska.

        Pracownia Analiz Wschodniego Sąsiedztwa (dalej jako: PAWS) zajmuje się badaniem relacji Rzeczypospolitej Polskiej z jej czterema wschodnimi państwami sąsiadującymi: Ukrainą, Białorusią, Rosją i Litwą.

 

Naukowa analiza stosunków naszego państwa z czterema wyżej wymienionymi państwami, będzie prowadzona w ramach czterech niżej wymienionych modułów badawczych:

  1.  Aktualność przesłania twórców profilu politycznego paryskiej „Kultury” (przede wszystkim Jerzego Giedroycia, Juliusza Mieroszewskiego, Bohdana Osadczuka) w odniesieniu do partnerskiego i wielopłaszczyznowego budowania pokojowych relacji w Europie Środkowo-Wschodniej. W tym kontekście istotna będzie analiza kierunków polityki zagranicznej RP na odcinku wschodnim. Stanowi ona od 7 maja 2009 r., gdy za prezydencji czeskiej w Unii Europejskiej zainaugurowano polsko-szwedzką inicjatywę „Partnerstwa Wschodniego”, część Europejskiej Polityki Sąsiedztwa.
  2. Status prawny mniejszości narodowych i etnicznych w Federacji Rosyjskiej, na Ukrainie, Białorusi i Litwie – również analizowany w oparciu o bazę prawno-traktatową relacji Polski z naszymi sąsiadami i ich prawodawstwo wewnętrzne, a także zestawienie tychże analiz z sytuacją mniejszościowych wspólnot narodowościowych i etnicznych w Polsce. Pozwoli to ukazać zbieżności i różnice, a nadto perspektywy w tych obszarach, stosując dla tych celów uniwersalne i regionalne standardy ochrony praw człowieka, opracowywane w systemie Organizacji Narodów Zjednoczonych, Rady Europy oraz Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie. Przedmiotem zainteresowania naukowego będą też stosunki wyznaniowe we wspomnianych wyżej państwach sąsiedzkich.
  3.  Przemiany konstytucyjne w Federacji Rosyjskiej, na Ukrainie i Białorusi od momentu upadku ZSRR 25 grudnia 1991 r. W tym kontekście istotny jest monitoring postakcesyjny w systemie Rady Europy w odniesieniu do dwóch pierwszych wspomnianych wyżej państw, jak i porównanie realizacji standardów Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie tym razem we wszystkich wspomnianych wyżej państwach, pod kątem m. in. demokratyzacji prawa wyborczego, wolności słowa, niezawisłości sądownictwa, czy transparentności publicznych procesów decyzyjnych. Analizie poddany będzie też stosunek tych państw do m. in. wspólnej inicjatywy Bronisława Geremka (ówczesnego szefa dyplomacji): i Madeleine Albright (ówczesnej amerykańskiej sekretarz stanu) z 2000 r. – WSPÓLNOTA DEMOKRACJI, której sekretariat usytuowany jest w Warszawie.
  4.  Wymiary europejskiej drogi Federacji Rosyjskiej, Ukrainy i Białorusi. Badane będzie zmienne nastawienie w tych trzech państwach do perspektywy europejskiej, zarówno na szczeblu warstw rządzących, jak i społeczeństw, także w odniesieniu do żywotności i realności ogłaszanych w nich projektów modernizacyjnych. Rozpatrywane będą różne scenariusze geopolityczne w kontekście bezpieczeństwa regionalnego, zarówno w układach bilateralnych polsko-rosyjskich, polsko-ukraińskich i polsko-białoruskich, jak również w dwóch trójkątach: Polska – Białoruś - Rosja, a także Polska – Ukraina – Rosja.

       W realizacji przedsięwzięć badawczych Pracownia współpracować będzie z innymi pracowniami Akademickiego Centrum Badań Euroregionalnych, uczelnianymi jednostkami organizacyjnymi, oraz licznymi instytucjami zewnętrznymi, m. in. z Instytutem Wschodnim Uniwersytetu im. A. Mickiewicza, Ośrodkiem Studiów Wschodnich im. Marka Karpia, czy też Centrum im. Profesora Bronisława Geremka.

       Koncepcja PAWS wyrasta z wielorakich związków mieszkańców Gorzowa Wlkp. i Ziemi Gorzowskiej z wymienionymi wyżej państwami, przede wszystkim z Ukrainą, Białorusią i Litwą, co wynika m. in. z faktu urodzenia się ich na dzisiejszym terytorium tych państw i pochodzenia stamtąd, z umów o współpracy jednostek samorządu terytorialnego w Polsce ze swoimi odpowiednikami na tamtym obszarze. Niezwykle doniosłym jest fakt współpracy Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wlkp. z uczelniami wyższymi w Witebsku (Białoruś) i Uniwersytetem Podkarpackim w Iwano-Frankowsku (Ukraina). Tym samym PAWS funkcjonująca w ramach Akademickiego Centrum Badań Euroregionalnych działa w ramach starań całej Uczelni o urzeczywistnienie ustaleń Procesu Bolońskiego oraz stworzenie ogólnoeuropejskiej wspólnej przestrzeni naukowo-badawczej, opartej na swobodnym przepływie myśli, wolności kontaktów badaczy i studentów. Albowiem misją Uczelni jest współkreowanie kontaktów międzyludzkich bez barier, w tym tych związanych z granicami, gdyż nauka nie powinna być nimi krępowana. PAWS, pragnie służyć tej wizji. Z tego wynika wspieranie na niwie naukowo-dydaktycznej przez naszą Uczelnię proeuropejskich tendencji szczególnie na Ukrainie i Białorusi, służących pokojowemu rozwojowi ich społeczeństw i stabilności kontynentu. Tym samym Akademickie Centrum Badań Euroregionalnych jest wsparciem dla całej Uczelni jako część dyplomacji społecznej, która odegrała niebagatelną rolę w wielonurtowych działaniach na rzecz pojednania polsko-niemieckiego od lat 70. XX wieku.

       Z powyższego wynika powinność umacniania procesów dialogu i pojednania Polaków z Ukraińcami, Rosjanami, Białorusinami i Litwinami. Akademickie Centrum Badań Euroregionalnych m. in. poprzez PAWS, pragnie współinicjować te procesy na miarę swoich możliwości. Stąd w ramach Pracowni, prowadzony będzie cykl rozmów pod nazwą „Rozmowy w stylu Giedroycia i Osadczuka”. Wymowny i absolutnie nieprzypadkowy jest dobór Patronów tych rozmów. Wielki arystokrata ducha i pióra Redaktor Jerzy Giedroyć – Ojciec – Założyciel nowego, partnerskiego i tworzonego w duchu empatii stosunku Polaków do wszystkich wschodnich sąsiadów – w oddaleniu od różnorakich resentymentów. Człowiek, na którego myśl i działanie służące budowie nowej, pojednanej wspólnocie narodów Europy Środkowo-Wschodniej, powoływali się polscy prezydenci, premierzy i ministrowie po upadku komunizmu w 1989 r. Profesor Bohdan Osadczuk – Ukrainiec, obywatel II Rzeczypospolitej, jeden z najbliższych współpracowników Giedroycia i długoletni redaktor kroniki ukraińskiej na łamach „Kultury” – ataman pojednania Polaków i Ukraińców, człowiek wyprzedzający swoje czasy. Pod ich patronatem, w duchu prawdy i otwartości będą inicjowane spotkania zbliżające do siebie ludzi i budowane symboliczne przęsła mostów wiążące ze sobą w przyjaźni narody Europy Środkowo-Wschodniej w naszej mikroskali. Otwartość, szczerość w dialogu, poszukiwanie prawdy, obiektywizm składa się na europejską misję Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Jakuba z Paradyża, współpracującej z uczelniami i instytucjami Europy Zachodniej i Wschodniej, Północnej i Południowej. W ten sposób powstają więzy ponad różnorodnymi uwarunkowaniami. Akademickie Centrum Badań Euroregionalnych działające w ramach i na rzecz wspierania Strategii Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Jakuba z Paradyża, wpisuje się w realizację priorytetów Partnerstwa Wschodniego. To z kolei sprzyja wymianie doświadczeń zebranych w ramach euroregionów funkcjonujących wzdłuż zachodniej granicy Polski z euroregionami obejmującymi swoim zasięgiem wschodnią i północno-wschodnią granicę państwa: Federację Rosyjską, Litwę, Białoruś i Ukrainę.

        Badanie m. in. kwestii tożsamościowych w ramach Akademickiego Centrum Badań Euroregionalnych stanowi wkład do powinności dzielenia się rezultatami badań naukowych z szerokimi kręgami naszego społeczeństwa, będąc również przejawem służby ludzi nauki na rzecz rozwoju Gorzowa Wlkp., Ziemi Gorzowskiej, regionu oraz wspomnianej wyżej – opcji na rzecz kształtowania ogólnoeuropejskiej przestrzeni badawczej.

 

Sprawozdanie z działalności Pracowni Analiz Wschodniego Sąsiedztwa 

za rok akademicki 2012/2013

1) W wydanym przez Biuro Rozwoju Miasta i Aglomeracji Urzędu Miasta Gorzowa Wlkp. w kwietniu 2013 r. „Sprawozdaniu z realizacji Strategii Zrównoważonego Rozwoju Miasta Gorzowa Wlkp. na lata 2010-2020 za rok 2012” na str. 9 zamieszczona jest tabela nr 1 „Struktura PWSZ w Gorzowie Wlkp.” zawierająca wewnętrzny układ Akademickiego Centrum Badań Euroregionalnych, w tym PAWS (= Pracownia Analiz Wschodniego Sąsiedztwa). Powyższe, jest istotne w kontekście powiązania celów samorządu miasta Gorzowa Wlkp. z funkcjonowaniem ACBE, a więc i Pracowni, dla rozwoju gorzowskiej nauki.

2) Kierownik PAWS jest członkiem zespołu badawczego międzynarodowego (niemiecko-polsko-ukraińskiego) projektu badawczego „Stereotypy narodowe: Cygana/Roma, Ukraińca, Niemca i Polaka”. Jedną z jednostek realizujących projekt w ramach ACBE jest PAWS. Część opisowa ww. projektu, dotycząca wykorzystywania wyników badań w działalności administracji rządowej i samorządowej jednemu z kierowników projektu dr P. Krzyżanowskiemu, dnia 19 czerwca 2013 r.

3) Mgr Anna Chabasińska, współpracownik PAWS, otworzyła przewód doktorski na Uniwersytecie Szczecińskim, finalizując tym samym badania naukowe w odniesieniu do mniejszości wyznaniowych i narodowych na Środkowym Nadodrzu. Termin obrony pracy doktorskiej: 17.10.2013 r.

Trwa postępowanie habilitacyjne Kierownika PAWS na Wydziale Prawa i Administracji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

4) Udział kierownika PAWS wraz z Dyrektor ACBE doc. dr Beatą A. Orłowską Wojewódzkiego Ośrodka Metodycznego, pod nazwą „Lubuskie regionem wielu kultur”, w ramach Roku Wielokulturowości Miasta Gorzowa Wlkp. Temat przygotowany przez PAWS nosił tytuł „Współczesne stosunki polsko-ukraińskie z perspektywy miasta i województwa”.

Współorganizacja przez PAWS ACBE PWSZ wraz z Wojewódzką i Miejską Biblioteką Publiczną im. Zbigniewa Herberta w dniu 22 kwietnia 2013 r. spotkania z panią redaktor Marią Przełomiec, kierującą w TVP INFO programem publicystyki międzynarodowej „Studio Wschód”, połączonego z promocją jej książki pt. „Tymoszenko. Historia niedokończona”, Wyd. Niecałe, Bytom 2011. W spotkaniu wzięło udział m.in. liczne grono studentów PWSZ różnych kierunków.

5) Organizacja przez PAWS seminarium (m.in. dla studentów PWSZ) w ramach cyklu „Rozmowy w stylu Giedroycia i Osadczuka” – „Sytuacja Polaków na Litwie: stan aktualny i perspektywy” z udziałem młodych licealistów – Polaków z Wileńszczyzny, przebywających w Gorzowie Wlkp. na zaproszenie Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”.

6) Spotkanie Dyrektor ACBE i kierownika PAWS ACBE z dyrektorem Biura Rozwoju Miasta i Aglomeracji w Urzędzie Miasta Gorzowa Wlkp. Krzysztofem Karwatowiczem na temat możliwości zlecania przez UM prowadzenia badań i ekspertyz w zakresie profilu działań ACBE – grudzień 2012 r.

7) a) Udział Dyrektor ACBE i kierownika PAWS w VIII Konferencji Kobiet 2013 „Kobieta w czasie ciągłych zmian”, połączony z wygłoszeniem referatów dotyczących wielokulturowości. Łączyło się to z przekazaniem informacji zgromadzonym polach badawczych ACBE, PAWS, m.in. w kontekście gorzowskiego Roku Wielokulturowości.

Przekazanie redakcji „Gorzowskich Wiadomości Samorządowych” (= GWS) informacji o PAWS i spotkaniu z panią red. M. Przełomiec, będącej podstawą noty redakcyjnej – „O Tymoszenko i Ukrainie” – „GWS” nr 4(174), kwiecień 2013, s. 7. Informację o powyższym spotkaniu zamieścił też miejski informator kulturalny „SPAM” nr 4(12)/2013, s. 43. Nadto, informacja ta została przekazana mediom elektronicznym, w tym m.in. TVP Gorzów Wielkopolski.

b) Publikacja pod red. A. Chabasińskiej, P. A. Leszczyńskiego, B. A. Orłowskiej i M. Pecucha pt. „Przed i po akcji <Wisła>”, Wyd. Naukowe PWSZ, Gorzów Wielkopolski 2012, ss.259. Kierownik PAWS przekazał do księgozbioru ACBE zestaw publikacji dotyczącej problematyki wschodnioznawczej.

c) Informacja kierownika PAWS zamieszczona na stronie internetowej ACBE o wizycie złożonej w Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej w dniu 15 maja 2013 r. przez Ambasadora Nadzwyczajnego i Pełnomocnego Republiki Białoruś w Rzeczypospolitej Polskiej Viktara Gaisenaka.

                                               Paweł A. Leszczyński

                                                          

Lokalizacja

Kontakt

Back to top