Kierownik pracowni: dr Katarzyna Taborska

Członkowie: dr Małgorzata Czabańska-Rosada, dr Arkadiusz Kalin, dr Przemysław Słowiński, prof. Hannelore Scholz - Lübbering, dr Małgorzata Lipińska.

Cele Pracowni:

  • wieloaspektowe badania literackich, czasopiśmienniczych i dokumentalnych artefaktów powstałych na obszarach pogranicza;
  • stworzenie innowacyjnego warsztatu badawczego wynikającego ze specyfiki badań kultury pogranicza;
  • stworzenie innowacyjnego warsztatu akademickiej metodyki literatury pogranicza;
  • skoordynowanie działań i zintegrowanie środowiska badaczy, zajmujących się piśmiennictwem pogranicza;
  • realizowanie projektów badawczych także we współpracy z innymi polskimi oraz zagranicznymi ośrodkami naukowymi;
  • planowanie i organizacja spotkań tematycznych, sesji oraz konferencji naukowych;
  • przygotowywanie wniosków grantowych i ich realizacja.

Planowane i realizowane prace badawcze:

  • analiza polskich i niemieckich materiałów literackich, prasowych, dokumentów w kontekstach historycznym, politycznym, psychologiczno-społecznym, literaturoznawczym, kulturowym;
  • badanie różnorodnych aspektów problematyki tożsamościowej występujących w piśmiennictwie polsko- i niemieckojęzycznym;
  • badania nad przekazem literackim jako ekspresją tożsamości indywidualnej kultury pogranicza w porównaniu z tożsamością społeczną pogranicza i jej zbiorowymi wyobrażeniami oraz kształtowaniem się stereotypów kulturowych;   
  • badanie piśmienniczej historii dekompozycji i destrukturalizacji procesów kultury pogranicza;
  • analiza dziedzictwa kulturowego Marchii Granicznej Poznańsko-Zachodniopruskiej (Grenzmark Posen-Westpreußen);
  • analiza genezy polskiej literatury na nowym pograniczu gorzowskim od 1945;
  • analiza koncepcji pamięci kulturowej, pamięci miejsca;
  • analiza koncepcji małej ojczyzny i Heimatu (także w ujęciu komparatystycznym);
  • badanie „styków” kulturowych i relacji polsko-niemieckich w piśmiennictwie pogranicza;
  • badania nad heterogenicznością literatury i prasy pogranicza w kontekście procesów centralizacyjnych oraz unifikacyjnych;
  • badanie piśmienniczej historii rekompozycji procesów kultury pogranicza w kontekście ekspansji czynników centralizacyjnych oraz globalizacyjnych;
  • badania nad zachodnio- i wschodnioeuropejską recepcją kultury polskiego pogranicza;
  • badania nad procesami translacji międzykulturowej;
  • badania nad genezą i odradzeniem się kultur pogranicza;
  • systemowa wymiana doświadczeń badawczych w trakcie polskich i zagranicznych konferencji i sesji naukowych;
  • stałe podnoszenie kwalifikacji m.in. w ramach grantowych wyjazdów studyjnych.
  • opracowanie programu interkulturowego przedmiotu  prowadzonego przez członków Pracowni Badań nad Literaturą  i Czasopiśmiennictwem.

 

Sprawozdanie z działalności Pracowni Badań nad Literaturą i Czasopiśmiennictwem Pograniczaw roku akademickim 2012/2013

 

Członkowie: dr Małgorzata Czabańska-Rosada,   dr Arkadiusz Kalin,                                    dr Przemysław Słowiński, dr Katarzyna Taborska (kierownik)

 

  1. Fürstenwalde / Poznań / Gorzów VII-X 2012 – kwerenda zasobów archiwalnych działu „Westpreußen” Stiftung Haus Brandenburg - Fürstenwalde / Niemcy oraz częściowa digitalizacja wybranych materiałów; uzupełnienie zbiorów Instytutu Wydziału Humanistycznego o kopie pism źródłowych  przewidzianych do wykorzystania w czasie prowadzenia zajęć dydaktycznych ze studentami – wykonawcy: dr Małgorzata Czabańska-Rosada i dr Katarzyna Taborska.
  2. X 2011 - XI 2012 współpraca dr Małgorzaty Czabańskiej-Rosady  z Wielkopolskim Urzędem Wojewódzkim w Poznaniu, Muzeum Archeologicznym w Poznaniu, Ministerstwem Obrony Narodowej, Archidiecezją Poznańską   i Stowarzyszeniem POMOST w zakresie prac sondażowych, ekshumacyjnych  i zorganizowania ponownego uroczystego pochówku szczątków bezimiennych „Kosynierów Junikowskich” z okresu patriotycznego zrywu Wiosny Ludów na cmentarzu zasłużonych na Cytadeli Poznańskiej w Poznaniu.
    1. Zielona Góra 11-12 X 2012 – udział dra Arkadiusza Kalina i dr Katarzyny Taborskiej w konferencji Nowy regionalizm? Badawczy rekonesans i zarys perspektyw(organizatorzy: Pracownia Badań nad Literaturą Regionalną Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Zielonogórskiego; Komitet Nauk o Literaturze PAN; Instytut Slawistyki Uniwersytetu w Poczdamie). Cele: umocnienie kontaktów badawczych z naukowcami zajmującymi się problematyką pogranicza z różnych ośrodków krajowych i zagranicznych; przedstawienie referatów powstałych w ramach działalności Pracowni przez dra Arkadiusza Kalina Polsko-niemieckie pogranicza literackie: geopolityczne reorientacje w polskiej literaturze powojennej –  rekonesans oraz dr Katarzynę Taborską Wybrane piśmiennictwo nowego pogranicza polsko-niemieckiego lat czterdziestych XX wieku. Problem recepcji i kategoryzacji.
    2. Zielona Góra 25 X 2012– zaprezentowanie przez dra Przemysława Słowińskiego wybranych metod i efektów badań prasoznawczych prowadzonych w ramach działalności Pracowni na konferencji naukowej Prasa ziem zachodnich 1945-2012 zorganizowanej m.in. przez IPN i Bibliotekę Wojewódzką w Zielonej Górze. Celem udziału w obradach było też umocnienie prasoznawczych kontaktów badawczych.
    3. Kilonia 25-26 X 2012 – udział zespołu w Konferencji Międzynarodowej Polacy i Niemcy w Europie /Internationale Konferenz: Polen und Deutsche in Europa. (Organizatorzy: Uniwersytet im. Christiana Albrechta w Kilonii oraz Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu). Cele: nawiązanie nowych kontaktów  z badaczami z niemieckiego obszaru językowego; przedstawienie ACBE jako ośrodka zajmującego się niemiecko-polskimi stykami kulturowymi; wygłoszenie referatów przez: dr Małgorzatę Czabańską-Rosadę Gerd Fischer von Mollard – ein unbekannter Dichter und Symbol der deutsch-polnischen Grenzregion, dra Arkadiusza Kalina Pogranicza polsko-niemieckie w literaturze polskiej po 1945 roku– rekonesans, dr Katarzynę Taborską Vor-Narrativitäten und Narrativitäten der neuen deutsch-polnischen Grenzregion der Vierziger Jahre des 20.Jahrhunderts. Versuch einer Typologie am Beispiel der Postlandsberger Literatur.Przygotowanie referatów do recenzji wydawniczej.
  3. Poznań / Gorzów IX-13 XII 2012 intensywna praca zespołu literaturoznawczego nad przygotowaniem drugiego wniosku grantowego do Narodowego Centrum Nauki. Projekt złożono pt. Piśmiennictwo polsko-niemieckiego pogranicza w kontekście relacji zależnościowych. Efekt: pozytywna ocena merytoryczna wniosku – kwalifikacja do ostatniego etapu oceny w grupie najlepiej ocenionych wniosków; brak przyznania funduszy przez NCN.
    1. Berlin XII 2012 – zorganizowanie przez dr Małgorzatę Czabańską-Rosadę wyjazdu studentów filologii germańskiej do Berlina w celu odwiedzenia następujących obiektów : Reichstag, Brama Brandenburska, Memoriał Sinthi i Roma, Potsdamer Platz, Alexanderplatz, KaDeWe, Kurfurstendamm, Gedächtniskirche, Weihnachtsmarkt. Cel: przybliżenie studentom kultury i tradycji niemieckich.
    2. Głogów IV 2013 – udział dra Przemysława Słowińskiego w konferencji naukowej z cyklu Język. Religia. Tożsamość. Przedstawienie przez badacza referatu: Obraz życia społecznego w powojennym mieście w publikacjach „Ziemi Gorzowskiej". Przygotowanie referatu do recenzji wydawniczej.
  4. Wiedeń IV 2013 – pobyt stypendialny dr Małgorzaty Czabańskiej-Rosady i dr Katarzyny Taborskiej w PH w Wiedniu. Dr Małgorzata Czabańska-Rosada prowadziła zajęcia wykładowe w Pädagogische Hochschule Wien w ramach grantu STA ERASMUS. Celem wykładów było przedstawienie wybranych środkowoeuropejskich problemów tożsamości pogranicza oraz ukazanie możliwości pokonywania barier międzykulturowych. W dyskusjach z wykładowcami PHW brała też udział dr Katarzyna Taborska, która przebywała w Wiedniu w ramach medioznawczego grantu szkoleniowego. W trakcie międzynarodowych spotkań omówiono m.in. możliwości realizacji projektu dotyczącego problemów wielokulturowości. W czasie pobytu w Wiedniu   dr Małgorzata Czabańska-Rosada przeprowadziła wywiad hospitacyjny ze studentką filologii germańskiej z Instytutu Humanistycznego PWSZ w Gorzowie Wielkopolskim – Anną Ciołką. Studentka ta została również zaproszona na prelekcję o dziejach kina Burg, które powstało na początku XX wieku i wpisało się w tradycje  medialnego Wiednia. Dr M. Czabańska-Rosada i dr K.Taborska podjęły też starania o nawiązanie kontaktów naukowych z przedstawicielami Uniwersytetu Wiedeńskiego.
  5. Poznań 6-7 V 2013 – udział zespołu literaturoznawczego w Międzynarodowej Konferencji Naukowej Kultura sytuacji postkolonialnej (organizator: Wydział Filologii Polskiej i Klasycznej UAM w Poznaniu); wygłoszenie referatu przez dra Arkadiusza Kalina Słowiańsko-germańska tragifarsa literacka – postkolonialna konfrontacja Wschodu i Zachodu w twórczości Andrzeja Stasiuka.[artykuł złożony został do druku w czasopiśmie Porównania – 9 pkt.].
    1. Perleberg (Niemcy) V 2013 – przeprowadzenie przez dr Małgorzatę Czabańską-Rosadę wywiadów jakościowych z byłymi mieszkańcami Kreis Meseritz i Kreis Birnbaum (okręgu międzyrzeckiego i międzychodzkiego).
    2. Słupsk 6-7 VI 2013 – udział dr Arkadiusza Kalina i dr Katarzyny Taborskiej w  II konferencji z cyklu Nowy regionalizm w badaniach literackich: Geografia wyobrażona regionu. Literackie figury przestrzeni (organizatorzy: Komitet Nauk o Literaturze Polskiej Akademii Nauk, Instytut Polonistyki Akademii Pomorskiej w Słupsku); cele vide pkt. 3; wygłoszenie referatu przez dra Arkadiusza Kalina Ziemia Lubuska jako wariant „Ziem Odzyskanych” – funkcjonowanie mitu politycznego w literaturze PRL-u oraz przez dr Katarzynę Taborską Tożsamościowa literatura miejsc niemiecko-polskich po 1989. Strategie polonocentryczne(artykuły zostały pozytywnie zrecenzowane i ukażą się w tomie wydawnictwa UNIVERSITAS).
  6. Grzybowo 9-11 IX 2013 – udział dra Przemysława Słowińskiego i dr Katarzyny Taborskiej  w konferencji Język doświadczenia religijnego (organizator: Wydział Teologiczny Uniwersytetu Szczecińskiego); wygłoszenie referatu przez dra Przemysława Słowińskiego Obraz życia religijnego na terenie Administracji Apostolskiej Lubuskiej Kamieńskiej i Prałatury Pilskiej w publikacjach dzienników urzędowych kurii gorzowskiej oraz przedstawienie przez dr Katarzynę Taborską sprawozdania ze stanu badań prowadzonych w ramach działalności Pracowni zatytułowanego Literatura postlandsberska: niemieckie teksty wspólnoty religijnej.
    1. Opracowanie przez zespół literaturoznawców koncepcji, treści i programu nowego interdyscyplinarnego przedmiotu <Literatura pogranicza> prowadzonego przez  polonistów i germanistkę. 
  7. Opracowanie przez dr Małgorzatę Czabańską-Rosadę koncepcji, treści i programu nowego czterosemestralnego przedmiotu <Euroregionalny projekt kulturowy> prowadzonego w ramach modułu „Przygotowanie w zakresie dydaktycznym / translatorskim”.
  8. Współorganizacja konferencji Literatura w mediach. Media w literaturze oraz Pogranicza wschodnie i zachodnie. Nawiązanie kontaktów z badaczami uniwersytetów w Poczdamie  i Heidelbergu.
    1. VI/2013 – współorganizacja przez dr Małgorzatę Czabańską-Rosadę  uroczystości poświęcenia kamienia pamięci na polsko-niemieckim cmentarzu w Lutolu Suchym, woj. lubuskie; współprzygotowanie przez badaczkę studentów do udziału w tej uroczystości.
    2. V/2006-VI/2013 – koordynacja przez dr Małgorzatę Czabańską-Rosadę projektu renowacji cmentarza w Białokoszu oraz współprzygotowanie przez badaczkę ponownego poświęcenia w ramach nabożeństwa ekumenicznego historycznego cmentarza rodziny Massenbach w Białokoszu. Uroczystość odbyła się pod patronatem JM Rektora PWSZ prof. dr hab. Elżbiety Skorupskiej-Raczyńskiej. Uroczystość ta odbiła się szerokim echem w Polsce i Niemczech. W ceremoniale wzięli udział przedstawiciele władz wojewódzkich i samorządowych, ośrodków naukowych z Poznania i Gorzowa Wlkp., władz konsularnych RFN oraz wielu przedstawicieli arystokracji niemieckiej.
    3. Przekazanie do publikacji przez dr Katarzynę Taborską artykułu wykorzystującego fragmenty przygotowywanej monografii Piśmiennictwo nowego świata. Literatura postlandsberska; tekst pt.: Niemieckie biografie chwili ukaże się w czasopiśmie recenzowanym.
    4. Prace członków zespołu związane z działalnością Pracowni wydane w 2012 i 2013 roku:

 

- dr Arkadiusz Kalin

  • Literatura jako działanie. Performatywny model literackości – na przykładzie „zwrotu politycznego” w polskiej literaturze najnowszej. W: Literatura w mediach. Media w literaturze II. Od dzieła do przestrzeni zjawisk. Red. K. Taborska, W. Kuska, Gorzów Wlkp.: Wydawnictwo PWSZ,2012.
  • Polsko-niemieckie pogranicza literackie: geopolityczne reorientacje w polskiej literaturze powojennej –  rekonesans. W: Nowy regionalizm w badaniach literackich. Badawczy rekonesans i zarys perspektyw. Red.: M. Mikołajczak, E. Rybicka, Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 2012.
  • Język religii wobec idei synkretyzmu mitycznego w prozie Brunona Schulza. W: Język doświadczenia religijnego, tom V. Red. G. Cyran, E. Skorupska-Raczyńska. Gorzów Wlkp.: Wydawnictwo PWSZ,2013.

 

- dr Małgorzata Czabańska-Rosada

 monografia: Der Außenseiter und das Phänomen der Verfremdung im deutschen und polnischen Expressionismus, Hamburg 2013.

  • Outsider w perspektywie literackiej, w: Poznańskie Zeszyty Humanistyczne, Poznań, 2012.
  • Być outsiderem – degradacja czy nobilitacja?,„Lamus. Pismo kulturalno-artystyczne”. 2012 nr 1/9 (25).
  • Lingua Tertii Imperii – język ideologii nienawiści, w: Język doświadczenia religijnego, tom V. Red. G. Cyran, E. Skorupska-Raczyńska. Gorzów Wlkp.: Wydawnictwo PWSZ, 2013.

 

- Przemysław Słowiński

  • Obraz ziem zachodnich na przykładzie ordynariatu gorzowskiego w świetle publikacji dzienników urzędowych kurii, [w:] Nad Odrą i Bałtykiem. Myśl zachodnia: ludzie - koncepcje - realizacje do 1989 r. pod red. M. Semczyszyn, T. Sikorskiego, A. Wątora, Szczecin 2013.
  • Wychowanie dzieci w świetle publikacji dziewiętnastowiecznej prasy poznańskiej, [w:] Górny Śląsk i Wielkopolska w XIX i pierwszej połowie XX wieku. Wybrane aspekty z dziejów polityki i edukacji, pod red. J Durki, Poznań 2013.
  • Prasa gorzowska w latach 1945-1953, [w:] Oblicza prasy ziem zachodnich w latach 1945-2012, pod red. A. Bucka, P. Bartkowiaka, D. Kotlarka, Zielona Góra 2013.

 

- dr Katarzyna Taborska

  • Dyskurs „Tygodnika Katolickiego” (1946-1953). Wstęp do analizy, w: Język doświadczenia religijnego, tom  IV,  red. Grzegorz Cyran, Elżbieta Skorupska-Raczyńska, Wydawnictwo Zapol, Szczecin 2012, s. 435-447.
  • Mityczne i postmityczne kreowanie tożsamości pogranicza w wybranych narracjach  środowiskowych,  w: Konstrukcje i destrukcje tożsamości. Tom II Tożsamość wobec wielojęzyczności, red. Ewa Golachowska, Anna Zielińska, Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa 2012.
  • Literatura miejsca. Landsberski przypadek Gottfrieda Bennaw: Nowy regionalizm, badawczy rekonesans i zarys perspektyw, red. Małgorzata Mikołajczak, Elżbieta Rybicka, UNIVERSITAS, Kraków 2012.
  • Literatura i literackość w tożsamościowych periodykach miejsca:  „Ziemi Gorzowskiej” (1945) i „Ziemi Lubuskiej” (1945-1946), w: Literatura lubuska w perspektywie poetyki przestrzeni i antropologii, red. Małgorzata Mikołajczak, współudział Kamila Gieba, Monika Sobczak, Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra 2013.
    • Pisma nowego pogranicza. Gorzowskie periodyki katolickie lat czterdziestych XX wieku, w: Język doświadczenia religijnego, tom V. Red. G. Cyran, E. Skorupska-Raczyńska. Gorzów Wlkp.: Wydawnictwo PWSZ,2013.

Opracowała: dr Katarzyna Taborska (kierownik Pracowni ) we współpracy z członkami zespołu: 

dr Małgorzatą Czabańską-Rosadą,

dr Arkadiuszem Kalinem, dr Przemysławem Słowińskim.         

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Lokalizacja

Kontakt

Back to top